بیچاره "مانا نیستانی"

مگر چند نفر میتوانستند بدانند در فلان روزنامه گمنام دانمارکی کاریکاتوری چاپ شده که کنایتی به پیامبر اسلام دارد؟ یا چند نفر میتوانستند برداشتی را که امروز آذریان از کاریکاتور"مانا نیستانی" دارند ممکن بود داشته باشند؟ ولی میتوان انتظار داشت وقتی ما از کاریکاتوری چنین ناشناخته اینچنین برمی آشوبیم که سفارتخانه اروپاییان را به آتش میکشیم به مردممان، میآموزیم که هر کار ساده هنری را چنین عمده بدانند. و اگر چنین باشد کسی دیگر یارای گفتن و نوشتن و آفرینش اثری هنری نخواهد داشت.

واقعیت این است که کاریکاتور میتواند با هر کسی شوخی کند، ونباید آنرا جدی گرفت. با کار هنری میتوان با خدا و پیامبر هم شوخی کرد. چه رسد به آذری و قمی و شیرازی! داستان موسی و شبان در فرهنگ ما هست که چگونه پروردگار به موسی هشدار میدهد که بگذار هر کس سخن خود بگوید! اگر این تابو را شکستیم برای همیشه چوب تکفیر را از دست بهانه جویان گرفته ایم.
اگر بجای پروردگار بودیم چه میکردیم که میلیونها کفر و ناسزا از زبان میلیاردها مخلوق می بیند و ذره ای از قانون هستی تخطی نمی کند و روزگار بر مدار منظم خود می چرخد؟

تیراژ روزنامه ایران گمان نمیکنم بیش از صد هزار باشد، که در یک کشور هفتاد ملیونی هیچ است و بر آشفتن از کوچکترین انتقاد و شوخی چه باجا و چه بیجا میتواند یک کشور هفتاد ملیونی را هر روز دچار تنش کند.
البته کیست که نداند بلوایی که امروز راه افتاده ربط چندانی به کاریکاتور ندارد، و مشکلات را باید در جاهای دیگر دید اما بد نیست در این شور و بلوا تکلیف خودمان با هنر و هنرمند و روزنامه نگار بدبخت روشن کنیم، با این حساب همه روزنامه نگاران و کاریکاتوریست ها باید قلم را زمین بگذارند چون ممکن است به کسی بربخورد و به سادگی سر از زندان در آورند.

فیلم رمزداوینچی را در نظر بگیرید، به زعم مسیحیان، کفری آشکار میگوید. کلیسای کاتولیک هم حداکثر وظیفه ای که دارد محکومیت این فیلم است، انتقاد و گفتگو هم زیاد است اما برای یک فیلم نه کسی به زندان افتاده نه شهری را به آتش کشیده اند.

همین بیخ گوش خودمان در هند بزرگترین دمکراسی جهان با بیشترین تنوع مذهب ومرام یکجا گرد آمده، و براستی ما در وادی تحمل ومدارا خوب است از آنها بیاموزیم. در آمریکا منفورتر از جرج بوش کسی نیست و به هر شکلی که فکرش را بکنید رسانه ها اورا مسخره میکنند دست میاندازند وبه اوناسزا می گویند، اما خر خود میراند و گوشش بدهکارچند تا کاریکاتور و روزنامه نگار و شو من تلویزیونی نیست.