رحيم ايروانى رفت

روزنامه شرق

محمدصادق جنان صفت

آرم زردرنگ «كفش ملى» در پررفت وآمدترين چهارراه ها و ميدان هاى پايتخت و مراكز استان ها و شهرهاى كوچك همچنان درخشان است و خودنمايى مى كند. مردان ميانسال ايرانى هنوز به كفش ملى اطمينان دارند كه فرزندان خود را به اين فروشگاه ها مى برند تا كفش ارزان بادوام و زيبا خريدارى كنند. آنها شايد نمى دانند كارخانه عظيم و بزرگ كفش ملى در اسماعيل آباد جاده مخصوص كرج به نعش تبديل شده و بخش هايى از آن به انبار سايپا تبديل شده است. كارخانه هاى كفش ملى در اسماعيل آباد يك شهر بود و ۱۷ كارخانه كه هزاران كارگر، مهندس، تكنسين، مدير مالى و... در آن فعاليت مى كردند. وقتى كفش ملى بود و بازار داخلى را با كفش وين و كفش بلا قبضه مى كردند كشور چين هنوز نام آور نشده بود. اين كارخانه ها را رحيم ايروانى در يك فرآيند زمانى تاسيس كرد و آن را به بزرگترين كفش خاورميانه تبديل كرد. مشهور است كه ارتش سرخ اتحاد جماهير سوسياليستى و مردان و زنان مجارى، لهستانى و رومانيايى علاقه خود را به كفش ملى نشان داده و به آن وفادار شده بودند. رحيم ايروانى يكى از بورژواهاى بزرگ ايران بود كه كارخانه اش مصادره شد و خودش از كشور رفت. يكى از مردانى كه با او همكار بود تعريف مى كند او روزى به كناره هاى رود اترك رفت و سرزمين وسيعى كه كنار آن بود را ديد و اراده كرد آن را زير كشت ببرد تا علوفه توليد شود. دامپرورى رونق بگيرد تا چرم خام كارخانه هاى هفتگانه چرمى كه به تازگى وارد كرده بود را از آنجا تامين كند. رحيم ايروانى در آخرين نامه اش به سعيدلو آمادگى خود را براى راه اندازى كارخانه اش اعلام كرده بود كه اجل مهلتش نداد. نگارنده بر اين باور است كه كشورهايى مثل ايران نياز به مردانى سرنوشت ساز مثل ايروانى دارد آيا اين طور نيست؟